2012/06/13

Өгөгдлийн төрлүүд

Өгөгдлийн төрлүүдийн тухай

Ямар ч програмчлалын хэлэнд өгөгдөл үндсэн хэдэн төрөл хэлбэрээр оршдог. Жишээлбэл тоо, тэмдэгт, бутархай тоо буль гэх мэт. Эдгээрийг примитив төрөл гэдэг.

Java хэлэнд бол :
  • byte - нэг байт буюу 8 битэд тоон утга хадгална. Утга нь -128 ба 127 -ийн хооронд байх боломжтой.
  • short - 16 битэд тоон утга хадгална.  -32,768 ба  32,767-ийн хооронд утга авна.
  • int - бүхэл тоон төрөл 32 битэд санах ой эзэлнэ.  -2,147,483,648 ба  2,147,483,647-ийн хооронд утга авна.
  • long - 64 бит санах ой эзэлнэ.  -9,223,372,036,854,775,808 ба  9,223,372,036,854,775,807 -ийн хооронд утга авна.
  • float - бутархай тоо. float number = 1.24f,  float number =   253.5151f гэх мэтээр утга өгнө
  • double - бутархай тоо. double num = 1.24d, 325.515d гэх мэтээр утга өгдөг. float болон double төрөл санах ойд яаж байршдаг тухай бичвэл нилээн их юм болно. Ерөнхийд нь бутархай тоо гэж ойлгож болно.
  • char - 16 битийн нэг unicode тэмдэгт авна. Жишээлбэл : char c = 'g', эсвэл '#', '1' гэх мэт. ' хаалтаар ялгаж бичнэ.
  • String - текст. String str = "text"
  • Boolean - булийн төрөл true ба false /үнэн, худал/ гэсэн хоёр утга авна. Санах ойд 1 бит эзэлнэ.
Java хэлэнд том жижиг үсэг ялгаатай тул том жижиг үсэг андуурч бичихэд л алдаа гардаг. 
Мөн хувьсагчдын нэр,  функцын нэр, параметрийн нэрэнд : camelCasing
Классын нэрэнд : PascalCasing  стандарт ашиглана

camelCasing - энэ нь нэр өгөхдөө сул зай авахгүй жижиг үсгээр эхэлж түүнээс хойш үг бүрийн эхний үсгийг томоор бичнэ гэсэн үг. Жишээлбэл : camelCasing, smallCar, bigCar ...

PascalCasing  - дээрхтэй адил боловч хамгийн эхний үсгийг томоор. 
Жишээлбэл : PascalCasing, SmallCar, BigCar ...

Дараа нь reference буюу заагч төрөл. Энэ нь класс, массив (array) зэрэг примитив төрлөөс бүтсэн комплекс төрлүүд юм. Жишээлбэл :

 class MyType{  
     int doorNumber;  
     String firstName;  
     String lastName  
 }  

Энэ тохиолдолд класс нь дотроо хаалганы дугаар, овог нэр гэсэн текст утга авч байна. Гэвч эдгээр нь текстийн уртаас хамаарч санах ойд эзлэх зай нь тодорхойгүй байна. Тиймээс санах ойн хаяг буюу reference авдаг.

Дэлгэрэнгүй...

2012/06/01

JAVA суулгах, тохируулах

Суулгах, жишээнд ашиглахад хамгийн амархан бөгөөд цаашид хэрэгтэй гэж үзээд JAVA суулгах тохируулах тухай оруулахаар шийдэв.
JAVA нь платформ хамаарахгүй ажилладаг, өөрөөр хэлбэл Windows, Linux, Android гэх мэт төхөөрөмж, үйлдлийн систем хамаарахгүй ажилладаг гэсэн үг. Үүний тулд тухайн платформ нь жаваг дэмждэг байх шаардлагатай. Гэхдээ өнөө үед жава дэмждэггүй гар утас төхөөрөмж ховор болсон тул энэ тал дээр санаа зовоод байх шаардлагагүй байх.

JAVA нь Java Runtime Environment(JRE) ба Java Development Kit (JDK) гэсэн setup файлаар олддог. JRE нь жаваг ажиллуулах виртуал машин буюу таны жава байт кодыг машины код руу хөрвүүлж ажиллуулдаг виртуал машин, JDK нь таны бичсэн жава кодыг жава байт код руу хөрвүүлэгч юм.

Жава програмуудыг ажиллуулахын тулд JRE шаардлагатай зарим интернетийн сайт, эсвэл програм суулгахад жава суулгадаг нь JRE юм. Харин жава програм бичихэд JDK хувилбар нь хэрэгтэй. Жавагийн сайтнаас татаж авч болно.

За ингээд жава суулгасаны дараа зарим нэг тохиргоо хийж өгөх шаардлагатай байдаг.

Control Panel/ System and Security/ System/Advanced System Settings -ийн Environment Variables руу орно. 
User Variables хэсэгт шинээр PATH гэсэн нэртэй утга нь JDK суулгасан зам дотор байгаа bin folder-ийн замыг зааж өгнө. Мөн System Variables дээр нь JAVA_HOME нэртэй jdk зам бүхий утга үүсгэнэ. Ингээд жаваг ашиглахад бэлэн болно. /Ард талд нь ; бичихээ мартваа/

Шалгахын тулд cmd ажиллуулаад javac гэж бичээд enter daraad uz зөв тохируулсан бол олон командын лист гарч ирнэ буруу бол not recognized command javac гэж гарна.

 Жава код бичиж ажиллуулахын тулд Notepad, Notepad++ гэх мэт текст editor ашиглаж болно.  Эдгээр нь жижиг хэмжээний код бичихэд тохиромжтой. Гэхдээ Eclipse, NetBeans, JDeveloper гэх мэт IDE Tools ашиглавал илүү том програм бичихэд хялбар.

За одоо 2 тооны нийлбэр гаргадаг энгийн жишээ програм хийж үзье.

Классын нэр нь файлын нэртэй адилхан бөгөөд том үсгээр эхлэх ёстойг анхаар. Тоо, жижиг үсэг бусад тэмдэгт байж болохгүй.

Ажиллуулж туршихдаа 

javac - TestProgram.java жава source файлыг жава класс руу хөрвүүлнэ.
java - үүссэн жава класс файлыг виртуал машин дээр ажиллуулна. TestProgram.class файлыг class гэсэн өргөтгөлийг өгөхгүй ажиллуулж байгааг анхаараарай.

Дэлгэрэнгүй...

2012/05/30

IT 101

Мэргэжлийхээ чиглэлээр олж мэдсэн зүйлсээ нэг найзыхаа хатгалгаар бичиж эхлэхээр шийдэв. Мартагдсан мөрөөдлөө сэргээе дээ : )
Компьютерийн шинжлэх ухаан
Компьютерийн шинжлэх ухаан нь hardware буюу техник хангамж, software буюу програм хангамж гэсэн үндсэн 2 төрөлд хуваагддаг. Би голчлон software талаар мэдэх тул энэ талаар л бичиж байх болвуу. Програм хангамж/ПХ гэж цаашид товчилъё/ нь :
  • Алгоритм
  • Өгөгдлийн бүтэц
  • Алгоритм дээрх анализ буюу шинжилгээ гэсэн үндсэн ойлголтуудтай.



За ингээд Алгоритм 101

Ер нь бол алгоритмийг математикийн томъёо гэж ойлгоход нээх буруудахгүй байхаа. Алгоритм нь компьютер буюу машинд хийх үйлдлүүдийг заасан командуудын дараалал юм. Хийсвэрлэж жишээ татвал : хоол хийх гэсэн алгоритм нь 1.сав суулга бэлтгэх, 2.ногоо арилгах, 3.угаах,4. мах татах, хуурах, амтлах гэх мэт дарааллаар явна. /Яс юман дээр би хоол хийдгүй л дээ хэхэх/

За тэгээд алгоритмийг хэд хэдэн аргаар илэрхийлдэг.

  • Блок схем /зүүн талын зураг/
  • Pseudo code /Багш нар псевдо гэж яриад байдаг байсан дуудлага шүүмжиллээ гэнэ дээ нөхдүүд намайг/ if a=b then c = a+b гэх мэт
  • Тэгээд мэдээж програмчлалын хэлүүд дээр код болж бичигдэнэ дээ.
Блок схем нь илэрхийлэхэд нүдэнд дулаахан, ойлгоход энгийн гэхдээ зай эзэлдэг програмчлалын хэл рүү буулгахад бага зэрэг төвөгтэй. Тиймээс ерөнхий бүтэц, хүнд хүнд логикуудыг илэрхийлэх, танилцуулах, шийдэл олоход ихэвчлэн ашиглаад байх шиг байгаан.
Тэмдэглэгээ дүрснүүдийг хүсвэл дараа тавьж өгнөө.


Псевдо код нь бараг л програмчлалын хэл. Гэхдээ арай энгийн, дүрэм, түлхүүр үгүүд нь хэл бүрийн алтан дундаж гэж би төсөөлөөд байгаа. За тэгээд их сургуульд л хичээл дээр ашиглаад байгаа байх.

Би алгоритм оруулахаар бол шууд аль нэг хэл дээр код, бүр хүнд ойлгогдохооргүй логикуудыг блок схем зэргээр тайлбарлах байх.

За тэгээд ганц нэг алгоритмын бодлогуудыг http://projecteuler.net/ сайтаас жишээ авж тавъя.
Ер нь өөрөө бүртгүүлж байгаад бодлогуудыг бодож үзэхэд гэмгүй. Энгийн амарханаас авахуулаад би байтугай нь бодож чадахгүй хүнд бодлогууд байгаа.

За хамгийн энгийн алгоритм :
1 -ээс 20 хүртэлх тооны нийлбэр олох

sum = 0
for ( i =1 ; i < = 20 ; i++ ) /
      sum = sum + i;
print (sum)

Тайлбар :

sum = 0  //энд нийлбэрийн анхны утга тэгээс эхэлж байна


for ( i =1 ; i < = 20 ; i++ )   //энд for буюу давталт i гэсэн хувьсагчийн хувьд утгыг нэгээр нэмж     нэгээс 20 хүртэл завсарт буюу 20 удаа давтана
      sum = sum + i;  //энд нийлбэрийн утгыг i -ээр нэмж байна i-ийн утга нь  давталтын алхам бүрт 1,2,3.. гэх мэтээр өөрчлөгдөнө.
print (sum) //хариуг харуулах

За унтах болчиж маргааш хэдэн хэрэгтэй програмууд тэд нарыг яаж суулгах талаар чадвал дахиад хэдэн алгоритм оруулнаа.

Дэлгэрэнгүй...

2010/06/02

USA-d ochih zam


Day1
Anh udaa ongotsond suuj anh udaa mongoloos garlaa. Anh ongots huuruhun bas sonin bolj blee shu. Beejin dr buulaa. Beejingiin ongotsnii buudal yasan ch goyo yum. Miatiig 20 dahin tomruulsanaas ch tom baihaa.Buh yum ni gyal tsal. Muusain hyataduud shalaar neg yawj bainalee. Neg terminalaas nuguu terminal hurtel ter buu hel neg terminal dotroo metrogoor yawdag yum bilee.
Yostoi nisej uzeegu gesen shig 4 nisleg hiilee. Beejingees Chicago hurtel 13 tsagiin nisleg yadaj bhad ...

hajuud 2 sejigiin hujaa emee suutsan uner tanar gj awah yum algaa. Yostoi baraigaal zuurmegleel suugad bsan. Ongotsond ni yawj bga duug ni tawiad l kinog ni neg uzeed l idej uuh yum irvel ideed uuchad l iheehen chileerhej chicagod buulaa. Buusan hooloi uvdchijee. Baahan gaali dr ni ocherloj baij neg yum orloo. Chicago dr egchteigee uulzlaa nice. 5 jil uulzaagui bh shu. Tsag agaar ni chiigleg haluun. Buudlaas garsan chine hulurchvuu l gj bodson shuu :)

Egch deere neg honood chicago-s denver nislee. Nisleg hotsrood daraagiin Denver-s Bozeman hurtel niseh nislegeesee hotsroh shahlaa. Nisleg 14.39s baidag bi buudal deer 14.25 gj buugad guilee. Yadaj baihad Gate C1 dr buugad C90 gate ruu guilee. Yag haagdaj baihad ni amjij orloo. Bozeman buusan dr seruuhen boroo orj baihiin. Taxi duudad Holiday Inn gdg buudal orloo. Taxi drivert ni tax tatganaj tatganaj $5 tip ugloo. Zochid buudal ni harin nice. Pool bainaa orj joohon sellee. Nice :D
Dotroo zuragt, wireless ni hurdan ch yum. Amarch awad garj McDonald orj yum ideed notebookee zalgah zalguur shiljuulegch haij haij awlaa.

Margaash ugloo ni : Hooloi gj hetsuuhen boltson tser ni garj ugduggui, hanialgasan bur tsaana evgui dugarj bainaa. Uudend garj irsen heden azi tsarai mongoluu gsen hujaa nar. Dugarsangui garad yawlaa. Social security gdgt ni burtguuleh yostoi bolohoor taxi duudla. Hool idcheed taxi huleelee. Ireheer ni suusan hujaa nar bas hamt. Ochij burtguuleed turuuleed garlaa. Tegsen genet cameraa taxind martchij. Buudal ruugaa 30aad minut alhaj ochloo. Uudend front desk(reception) deer ni ochood asuusan mai gd shuud uuduus ugdiim daa. Bayarlaasan gj jigteihen. Tegeed uur huntei yariad bhar ni uruu ruugee guiged ortson hehe. Tegeed oroi ni garj dahij yum ideed tser hovhloh em avj uulaa.

Margash ugloo ni:
Avj yawah avtobus irlee suugad l 2tsag bas demiirj yawj baij neg tosgond irlee. Baahan ocherloj bichig tsaasnii ajil hiilee. Barag 2 tsag garan bolson baih. Tegeed neg duremt huwtsas shig yum ugloo. Parwaisan hachin umd. Tsamts ni nadad taarah razmer alga. Araas yawuulna gj baina. Humuustei yariltsah gj eereed sonin boljiinaa. Minii ner harin od boljiinaa. Humuus ner harad l WOOW! gd orilohiin. Yamar urt ner ve gd yaj duudahuu gd l. Amerik ner bodoj oloh bolov. Tustei gd Billy gechlee. Tegsen buruu sonsood baihiin, Petey, Bijey yu gj asuugad. Bodvol accent bas muu bga bololtoi dogoo. Dahiad l 15 minut avtobusar yawj Mammoth Village dr irlee. Neg seminar letks unshuulaad dahiad garlaa. Dahiad 2 tsagiin ayalal. Zuurmegleed l yawad bailaa. Neg medehed l shulsee goojuultsan untaj baina. Gantsaaraa harin suuj baisan bolohoor humuus neh haraagu baihaa. Sanaa zowson gj, zajilj baisan bohi gashilaad shulstei hamt ursaad tsamtsan dr dustsan baisan. Bain bain zuurmegleed zowj baij neg yum Grant Village deer irlee. Hujaa nar bas l hamt tomilogdtson. Hool idej awaad 7 gjuruunduu orj ireel nam. Hoolon dr neg Ukraine shireend hamt suugad joohon yariltsah gj uzlee. Eerj muuraad l, neg tag bolood l uilee uzlee dee.

Margaash ni:
Ugloo bosood tsaind orloo. Hujaa nar suuj l baina. Tegeed duudsan gazar ochloo Egshig bid 2, busad ni nuguu 4 hujaa bid hed l hamt ajillahaar ene eeljind irsen bololtoi. Za teged yalt ch gui hujaa nartai taniltsaad ungurluu. Bas l lekts, ajliin bairnii ayulgui baidliin tuhai 2 tsag lekts unshuulaad, tsaind orood butsaj ireed dahiad 2 tsag orchim yu hiih tuhai lekts unshuullaa. Tegeed neg yum tarlaa shu. Endehiin baigal nice bainaa. Seruuhen mongoltoi tustei oi dunduur l baahan baishin. Buga ntr ni zugeer l yawj baihiin. Humuusiig oirtohiig horiglotson. Zam deer buga ntr garj irvel yawj unguruhiig ni huleegeel mashinuud zogschino. Ugui bol Rangers gd tsagdaa shig garuud hurj ireed torgono. Neg nuur endees halit haragddag. Irehed boroo dusalj baisan, udur ni nar sharaad haluutsah shahsan odoo tsas orj baina. Tsag agaar bol 2 honogt 4 uliral uzchih yum bainaldaa. Hool ideed hujaa nartai neg billiard togolchood l orj ireed suuj baina. Inged amarya daa.

Дэлгэрэнгүй...

2010/04/30

Voodoo.mn

За цаг хугацаа харвасан сум шиг өнгөрдөг болж дээ. Бичлэг хийсэнгүй асар удсанаа сая л мэдлээ. Voodoo.mn гэж буянтай сайтыг мэдэхгүй нэг нь мэдэж аваарай. Видео, кино, дуу, юу л бол юу байна. Өөртөө байгаа зарим нэг зүйлээ upload хийчлээ. Монгол сервер болохоор хурдан ч гэж жигтэйхэн юм. Ороод үзээрэй. Би лав Bilg21 гэсэн профайл нээцэн байгаа.

Дэлгэрэнгүй...

2010/01/23

Монгол дахь гутамшигт vнэн

Бас л асуултаас авав. Credits to Funk Princess



Монголд жил хагасын хугацааг єнгєрєєсєн Британы сэтгvvлч Дамиэн Досан (Damien Dawson) манай улсын бодит vнэн байдлыг Шинэ Зеландын хэвлэлд нийтлvvлжээ. Улаанбаатарыг тойрон хvрээлж буй уул толгод нь манай улсын нэн ядуу иргэдийн амь хоргоддог газар ажээ. Гэтэл vvнээс хамгийн аймшигтай нууц нь тэр уул толгодын дунд нь талийгаач бологчидын булшнууд байдаг бєгєєд ядуу иргэд нь ухаж сэндийлсэн булшнууд дунд л амьдардаг аж.



Булшин дунд орших айл суурингууд дунд жижиг мухлаг дэлгvvрvvд нээгдсэн байх нь энэ сэжиг хvрэм орчинд хvмvvс хэр удаан амьдарч буйг илтгэнэ. Аймшигт нvдэнд итгэмгvй байдлууд харагдаад байх юм. Булшнаас гарсан биейин хэсгvvд энд тэнд хэвтэж харагдах ба булшны нvхнvvдийг нь vйлдвэрлэлийн, эмнэлэг ахуйн хог хаягдалыг шингээх сав болгон ашигласан байх юм. Бороо орсон vед тэр бохир зvйлс нь урсан оршин суугчидын хэрэглэдэг худаг руу урсан орох аж.

Азийн Хєгжлийн Банкны судалгаагаар Улаанбаатарын гудамжинд амьдардаг бараг бvх хvvхдvvд нь бэлгийн замын євчтэй бєгєєд, бvр 10 хvртэлх насны хvvхдvvд ч байгаа аж. Гадаадаас орж ирж буй янз бvрийн тусламж нь бодит байдлаар хэрэгжих нь ховор бєгєєд харин ч бvр тусламжийн мєнгийг хvртдэг хvмvvс нь секс клубуудээр хэсэх, биеэ vнэлэгчидийг авах зэрэгээр асуудлыг улам даамжруулахад хувь нэмэрээ оруулдаг гэсэн гомдол мэдээлvvд ирдэг аж.
Энэ бvх гашуудалт асуудлууд тус улсын засгийн газар, радио телевиз, ашгийн бус байгуулгуудын нvдэн дээр илт болж байгаа асуудал атал энэ нь тэдний анхаарлыг татахгvй байна. Эрvvл мэндийн салбарт очсон тусламжийн мєнгє хэрхэн зарцуулсан талаархи асуудал босч, авилгал хахуулийн асуудлыг хэлэлцэж буй энэ vед Америкийн засгийн газараас Монгол улсад Мянганы Сорилтын тусламжаар $300 сая долларын тусламжийг ядууралтай тэмцэхэд зориулан єгєхєєр болж баталгаажуулаад байна.

Тусламжууд ч яах вэ очдог л юм байж, харин гол асуудал нь 2.6 сая хvн амтай улс тєр нийгмийн харьцангуй тайван тогтоцтой энэ улс зєвхєн дайн дажинд нэрвэгдсэн Африкийн орнуудад л байдаг улс тєр нийгмийн асуудлаас болж туйлын ядууралд орж, ихэнх хvн ам нь ингэж зовж зvдрэх учир нь юу байна вэ?

Олон хэсэг болон хуваагдаж дайн дажин хийгээд байгаа биш энэ улсын эдийн засгийн доройтол нь авилгал хээл хахуультай л холбоотой. Алт зэс гээд газрын баялгаар баян энэ улсад дэлхийн уул уурхайн том компанууд болон олон улсын компанууд болох BHP, Rio Tinto, Ivanhoe Mines, Бороo Gold хєрєнгє оруулалт хийсээр байна. Гэлээ ч гэсэн хvн амынх нь 80% хувь нь туйлын ядуурлын байдалтай байсаар байна.

Монгол улс Нэгдсэн vндэстний Байгуулгын гишvvнээр элссээр 50 жил єнгєрчээ гэтэл хvний эрхийн асуудал энд хурцаар зєрчигдсєєр байна. Шоронд хоригдогсод орон нутгийн засаг захиргааны эрх мэдэлтнvvдийн гарт орсон байх ба энэ улсын хvмvvсийн аж амьдралын нєхцєл байдал, ядуурлын тvвшингээс энэ бvхнийг харж болно.

Бодит байдлыг хар л даа, 11 настай охин хvчээр биеэ vнэлж байна. Хэзээ нэгэн цагт агуу их ард тvмэн байсан энэ хvмvvс єнєєдєр талийгаач бологсодийнхоо булшийг ухаж, хайрцагных нь модыг тvлж амьдрахад хvрээд байна.

Энэ гутамшигт асуудлууд хvн бvхний ємнє илт болсоор байгаа, гэхдээ Монголын энэ асуудал хэнд ч хамаагvй, хэн ч авч хэлэлцэхгvй! Харин Монгол улс бол олз хайгчидын бай. Ашиг хайгчид Монголыг зєвхєн ашиг олох талбар ємч л гэж vзнэ.

Дэлгэрэнгүй...

Амьдралыг хялбарчлах 35 арга

Тэнэж яваад олов. Хэрэгтэй л зөвлөгөөнүүд байна.

1. Зөв юманд ач холбогдол өг!.
2. Муу зvйл тохиолдоно гэдгийг мэдэж хvлээж авахад бэлтгэлтэй бай!
3. Ядарвал бага зэрэг ч байсан хамаагvй заавал амар. Эрч хvч тань сэргэнэ.
4. Ямар нэг ажлыг эхлэхээсээ өмнө чухам тvvнийг хvсч байгаа vгvйгээ мэд!
5. Бидний хамгийн их хэрэглэдэг "Vгvй", "Тийм" гэсэн vгийг хэлэхээсээ өмнө сайн бод!
6. Дургvй, залхуутай санагддаг ажлаа хөгжилтэй болгож идэвхтэй байх арга зам ол!
7. Хамгийн их ачаалалтай vедээ хэдхэн хором ч хамаагvй зогсоож яг тэр vед байхыг хvссэн газраа бод!
8. Хийх хэрэгтэй, эсвэл мөрдөх хэрэгтэй гэж бодсон зvйлээ жижиг цаасан дээр тэмдэглэн харагдах газар тавь. Жишээ нь танд зөвлөхөд одоо "Өнөөдөр инээмсэглэл дvvрэн бай" гэж бичээд урдаа тавьчих.
9. Хэрэв танд ямар нэг таагvй явдал учирвал, яг одоо танаас илvv хvнд байдалд маш олон хvн байгааг бодож тайвшир.
10. Хийж чадахгvй гэж айж байна уу? Тэгвэл та өмнө нь чадаж байсан зvйлvvдээ бод.
11. Сонин сэтгvvл уншиж байхдаа таалагдсан жижиг хэсгvvдийг хайчилж аван цуглуул. Хэзээ нэгэн цагт хэрэг болдог юм.
12. Амьдрал хэт нэг хэвийн болсон юм шиг санагдаж байна уу? Тэгвэл хааяа урьд нь хийж оролдож байгаагvй содон, гэхдээ сайн сайхан зvйл хий.
13. Нэг өдрийг огт зурагт vзэлгvйгээр өнгөрөө!
14. Vргэлж vзэг, цаастай явж бай. Бичиж тэмдэглэх юм гарч магадгvй. Мөн өнгө өнгийн балаар бичвэл өөрт илvv хөгжилтэй болдог.
15. Нэг єдрийг зөвхөн өөртөө зарцуулж ямар ч төлөвлөгөөгvйгээр хvссэнээ хий!
16. Цvнх, ширээ, халаасандаа байгаа хэрэггvй зvйлvvдийг гаргаж хая! Илvv дутуу юм нvдэнд торохгvй бол сэтгэл санаа амар байдаг.
17. Амьдралаа хялбарчил. Хэтэрхий их юм цуглуулах нь ядраадаг. Жишээ нь өөртөө зөвхөн хэрэгтэй юмаа байлга. Шvvгээгээ ухаж өмсдөггvй хувцсаа гарга.
18. Тооцоо хийж бай. Бага зэрэг тооцоог өөрөө хурдан бодож тооцоолж байх нь тархийг чинь хурцалж, анализ хийх чадварыг сайжруулдаг.
19. Олон жил уулзаагvй нэг найзтайгаа уулзаж байна гэж төсөөл. Тэр найз чинь таны одоогийн байдлыг хараад юу гэж дvгнэх бол? Тэр vеэс хойш та ямар байдлаар өөрчлөгдсөн бол?
20. Өдрийн аль vед таны эрч хvч нэмэгдэж бас буурч байгааг тогтоож ажлаа тохируул!
21. Замбараагvй байгаа зvйлийг янзлах танд хэцvv санагдаж байгаа бол авсан юмаа vргэлж байх ёстой байранд нь тавьж бай!
22. Нэг чухал ажлыг мартахаас айж байгаа ч vргэлж хойшлуулдаг уу? Тэгвэл хамгийн тvрvvнд тvvнийг хийж дуусга. Санаа чинь амарна.
23. Цагт нь дуусгаагvй ажил бусад ажлыг ч хойшлуулж эрч хvчийг тань барагдуулдаг. Юуг ч хойшлуулаад хэрэггvй.
24. Даалгавар эсвэл тайлангийн ажлаа эрт эхэл. Хугацаа нь болоогvй ч гэсэн эрт эхэлсэн нь найдвартай. Учир нь юу тохиолдохыг хэн ч мэдэхгvй шvv дээ.
25. Өглөөд жимс юмуу, жимсний цэвэр шvvс уу! Сэргэг сайхан байх болно.
26. Байдлыг хурцдуулж бодсоны хэрэггvй. Энэ бол таны өөрөө өөрийгөө айлгаж
байгаагаас өөр юу ч биш!
27. Найзууд, хамаатан садантайгаа харьцаагаа сайхан байлга! Тэдний тусламж хэрэг болох vе заавал гарна.
28. Хэрэглэхэд амар цvнхтэй байх хэрэгтэй. Танд зайлшгvй хэрэгтэй зvйлvvдийг багтаадаг мөн цэгцтэй байлгахын тул олон халаастай байх хэрэгтэй.
29. Дэргэдээ заавал сонин сэтгvvлтэй явж бай! Дараалалд зогсох vед өөр юм бодож тархиа сэргээх хэрэгтэй.
30. Биедээ хамгийн амар хувцсыг сонгож өмс. Холгодоггvй гутал, босч суухад зовоохгvй, анхаарлыг чинь сарниулахааргvй сэтгэлд амар хувцас сонго.
31. Бусдын vзэл бодпыг хvндэтгэж бай! Бусдаар хvндэтгvvлэх анхны алхам эндээс эхэлдэг.
32. Таны мөрөөдөл биелэхээргvй хол харагдаж байгаа бол эхлээд биелэх боломжтой зvйл мөрөөд.
33. Ямар нэг ажлыг эхлэх нь танд хэцvv санагдаж байгаа бол эхлээд дуртай ажлаасаа эхэл.!
34. Хоббитой бол. Жишээ нь юм нэхэх, хvзvvний зvvлт хийх, зураг зурах нь таныг урлагт ойртуулахаас гадна өөртөө хvндэтгэлтэй болгодог.
35. Хvvхэдтэй цагийг хамт өнгөрөө! Тэдэнд vлгэр ярьж, тоглох нь хэсэг хугацаанд ч болов амьдралын хvнд хэцvvг мартуулдаг.

Б. Баярмагнай

Дэлгэрэнгүй...

Гоншигногчид

Би Арканзас мужийн Стэмпс хотод эмээ дээрээ өссөн. Тэр үед үргэлж гомдоллон гоншигнож явдаг хүмүүс эмээгийн маань дэлгүүрт орж ирдэг байв. Эмээ маань тийм үйлчлүүлэгчээс: “За, дүү минь, өнөөдөр ямаршуухан байна даа, дүү минь?” гэж үргэлж асуудаг байв. Хариуд нь нөгөө хүн: “өнөөдөр тийм ч сайнгүй байна, эгч ээ. Зуны энэ халуун хэцүү юм аа. Би ёстой дургүй. Намайг сунаж унатал ядраах юмаа. Бараг л алах нь ээ” гэж хариулна. Тэгэхэд эмээ маань гараа эвхэн тэвчээртэйеэ сонсоод амандаа: “аан-хн, аан-хн” гэж бувтнана. Тэгээд намайг сонсож байгаа эсэхийг шалган над руу харна. Нөгөө гомдоллогчийг дэлгүүрээс гарч одонгуут эмээ маань намайг дуудан өмнөө зогсооно. Тэгээд наад зах нь мянган удаа хэлсэн санагдах нөгөө л нэг асуултаа ийн тавина: “Хүү минь, чи тэр ах юмуу сая ирсэн аниагийн гомдоллохыг сонссон уу?” Тэгэхэд нь би толгой дохидог байв.

Эмээ цааш нь: ”Хүү минь, энэ хорвоо дээр баян ядуу, хар цагаан олон хүн өнгөрсөн шөнө унтсан боловч дахин хэзээ ч сэрэхгүйгээр нойрссон. Нас барсан тэр хүмүүс энэ хүний үглэж гомдоллоод байгаа энэ халуун өдөр 5 минут ч болов амьсгалахын төлөө юугаа ч өгөхөд бэлэн байсан. Тиймээс хүү минь, хамаагүй битгий гомдоллож бай. Чамд ямар нэг юм таалагдахгүй байгаа бол чи тэрийг өөрчил л дөө. Хэрвээ тэрийг өөрчилж чадахгүй бол тэр зүйлийн тухай бодлоо өөрчил. Харин гомдоллох хэрэггүй” гэдэг байсан юм. хүмүүсээ байгаа зүйлдээ сэтгэл хангалуун гомдоллохгүйгээр амьдарцгаая.


Энэ зөвлөгөө таалагдсан бол та өөртөө хадгалж, эсвэл бусдад дуулгаж болно:

Asuult.net - бэкс_зэкс

Дэлгэрэнгүй...

2009/12/16

PES2010 GamingAccess Community Patch

За ойрд ийшээ шагайсангүй. Дүн гарах гэж айлгаад. Ямар ч байсан ингээд амрах нь. PES2010 сая л нэг суулгав. Хамгийн сайн дажгүй гэж боддог нэмэлтийх нь замын заагад өгий. Хэрэгтэй нь авна биз.


Дэлгэрэнгүй...

2009/11/12

Prince of Persia:Sands of Time

Энэ киног гарахыг нь тэсэн ядан хүлээж байна даа.



Дэлгэрэнгүй...

2009/11/11

Google Picasa

Саяханыг болтол нэрийг нь сонсож байсан ч хэрэглэж үзэж байсангүй. Үнэхээр аятайхан програм юм аа. Ком дээр чинь байгаа бүх л зургийг гялс мялс хайж олоод өөртөө хадгалаад авчихна. Хурдан ч гэж жигтэйхэн юм. Ком дээр зургуудаа хаана хийснээ олохгүй манараад хайж байдаг хүмүүст бүр ч хэрэгтэй дээ. Сайхан эмх цэгцтэй харагдаж байна. Бас хөөрхөн нүдний улаан засах, контраст тааруулах гэх мэт энгийн зарим нэг засвар хийх функцтай юм билээ.


Дэлгэрэнгүй...

Хичээл ээ гэж

Олон хичээл үзэж байгаа болохоор хийгээд хийгээд дуусахгүй шинжтэй. Тэр тусмаа хэлний хичээлүүд үнэн гайтай юм аа. Байнга хуулан бичлэгийн даалгавараар булна. Ядаж байхад 2 хэлний хичээл үзэж байдаг. Ядаж байхад оюутнуудыг төр засаг үнэн гадуурхачих юм аа ядаж 7 хоног амраацан бол сайхан сэргээд босоод ирэхгүй юу. Гэнэт уур ч хүрэх шиг. Тайвшраад бодохоор амраагаад дэмий нь ч дэмий л юм шиг байгаа юм.

Дэлгэрэнгүй...

2009/09/17

PES 2010 Demo

За нөхдөө PES2010 demo дөнгөж сая интернэтэд дэлхий даяар цацагдлаа. Дуртай гарууд татаад авцгаа.



Нэмж хэлэхэд full хувилбар нь 10 сарын 23нд гарна гэсэн мэдээтэй. Ажиллах доод үзүүлэлт нь :

Pro Evolution Soccer 2010: Minimal system requirements
• CPU: Intel Pentium 4 with 2.5 GHz or comparable processor
• Graphics card: Nvidia Geforce FX series or Ati Radeon 9700 series or better (128 MiByte, Pixel Shader 2.0)
• Memory: 1 GiByte
• Storage: Min. 8 GByte free disc space

Pro Evolution Soccer 2010: Recommended system requirements
• CPU: Intel core 2 Dou with 2.0 GHz or comparable processor
• Graphics card: Nvidia Geforce 7900 GT or Ati Radeon HD 2400 series or better (256 MiByte, Pixel Shader 3.0)
• Memory: 2 GiByte
• Storage: Min. 8 GByte free disc space

Дэлгэрэнгүй...

2009/09/13

Юмханаар юм хийдэг хүмүүсийн сай

Элдэв хэрэгтэй хэрэггүй зүйлсийг гарын доорх материалаар хэрхэн хийх тухай зааврууд.
Хөгжилтэй, сонирхолтой зүйлс олон бий шүү. Ороод нэг үзээрэй





Дэлгэрэнгүй...

2009/09/09

Check this guy out...


Дэлгэрэнгүй...
Гитар сурч байгаа хүмүүст хэрэгтэй програмууд.

Өөрөө сурч байгаагийн хувьд сурсан мэдсэнээсээ хуваалцъя гэж бодлоо.

Электрон гитар хөглөгч - http://www.guitar.sk/guitar/guitar_software.htm

Гитараа хөглөж чадахгүй үйлээ үздэг байлаа. Хүн л гуйж хөглүүлэхээс өөр
аргагүй болдог байв. Саяханаас л хөглөж сурсан даа.



Гитар Про (Хүн бүхэн мэднэ дээ) - http://www.ehlel.com/

Ая тоглож сурах, ая зохиох гээд бүхий л зүйлд ашигладаг юм билээ.
Би бол таб харах зорилгоор л ашигладаг



Дэлгэрэнгүй...

2008/11/12

Zip кодоо та мэдэх үү?

Саяхан хэрэн хэсүүчилж байгаад zip код гэж юу болох талаар мэдлээ. Энэ нь таны бүсчлэлийн код буюу шуудангийн хаяг юм байна. Урьд нь ямар нэг сайтад бүртгүүлэхээр zip код асуухаар нь 976 гээд байсан чинь буруу юм байна. Та хэрвээ өөрийн zip кодоо мэдэхийг хүсвэл доорх сайт руу ороод мэдэж аваарай.

http://www.zipcode.mn

Дэлгэрэнгүй...

2008/10/13

Модун Шанью ба Зараа

Хүннүгийн Модун Шаньюг мэдэхгүй хүн цөөхөн биз. Модун Шанью их өвөрмөц түүхтэй. Түүний тухай "Дуут сум" хэмээх домог хүртэл байдаг. Энэ түүхийг эхэлж уншаад төгсөлд нь яагаад энэ гарчгийг өгсөн тухай ойлгоорой.

Дуут сум

Түмэн Шанью хоёр эхнэрээс хоёр хүүхэдтэй байжээ. Хайртай бага хүүдээ эзэн ширээ өгөхийн тулд тэрээр том хүү Модуныг золигт гаргахаар шийдэж, түүнийг юэчүүдэд барьцаанд өгчээ. Тэгээд юэчүүд рүү довтлох юм бол тэд хүүгий нь ална гэж Түмэн боджээ. Гэтэл Модун эрс шийдэмгий хүн байв. Тэрээр юэчүүдээс морь хулгайлан, өөртөө тун хуншгүй хандсан эцэг рүүгээ эргэж иржээ.

Түмэн Шанью Модуны аз овд үнэн сэтгэлээсээ баярлаж, түүнийг алаагүйгээр барахгүй түмтийг, өөрөөр хэлбэл 10000 гэр бүлийг удирдлагад нь өгчээ. Модун морин цэргээ цэргийн хэрэгт нэн даруй сургаж эхэлсэн бөгөөд нисэлтийнхээ үед исгэрдэг (дуу гаргадаг) сум ашиглах дадал олгов. Түүнийг дуут сум тавингуут л даган харваж байхыг тэрээр бүх цэрэгтээ даалгажээ. Энэ тушаалыг биелүүлэхгүй бол цаазалж байв.

Цэргийнхээ сахилгыг шалгахын тулд тэрээр унадаг аргамаг хүлэг рүүгээ дуут сум тавив, түүнийг дагаж харваагүй бүхний толгойг авахыг тушаав. Нэлээд хугацааны дараа Модун зүс гоо эхнэр рүүгээ харвав. Түүний ойр дотныхны зарим нэг нь өрөвдөлтэй залуу эмэгтэй рүү сум тавих хүч хүрэхгүй аюун сандарч сумаа буцаажээ. Нэн даруй тэдний толгойг авсан ажгуу.

Үүний дараа Модун анд явж байхдаа эцгийнхээ морь руу дуут сум тавив, түүнийг дагахаас зайлсхийх нэг ч хүн гарсангүй. Цэргүүд нь хангалттай бэлэн болжээ гэдгийг мэдсэн Модун ангийн үед эцгийнхээ араас дагаж явахдаа түүн рүү дуут сумаа тавив. Тэрхэн мөчид Түмэн Шаньюг сум зарааны өргөс мэтээр бүрхэн нэвчжээ. Сандраан үймээн болж байх хооронд Модун эцгийгээ алж, эрхийг булааж авахад нь саад болж байсан хойт эх, зонхилогчид болон дүүгээ дуусгаж орхив. Тэгээд өөрийгөө Шанью хэмээн зарлажээ. (НТӨ 209 он)

Эх сурвалж: Л.Н.Гумилев (2000). Хүн гүрэн. Орч, Б.Даш-Ёндон. УБ: Интерпресс

Намайг арван жилийн дунд сургуульд байхад энэ түүхийг түүхийн хичээлээр анх сонсож билээ. Манай ангид зараа хочтой хүүхэд байв. Хааяа зурам ч гэж дууддаг байлаа. Угийн шооч нэг хүүхэд модун шанью зурам харвасан чинь зараа болжээ гэж хэлэхэд элгээ хөштөл инээж билээ...

Дэлгэрэнгүй...

2008/10/03

Түрэг улсын тухай

Түрэгийн түрүү ба хожуу үеийн улс

Монгол нутагт жужаны дараа бусад нүүдэлчин аймгуудын дундаас түрэг угсааны аймаг товойн гарч ирэв. Түрэгийн түрүү үеийн хаант улс, Түрэгийн хожуу үеийн хаант улс МЭ 552-745 он хүртэл монгол нутагт оршин тогтнож байв.

Түрэг угсааны улсыг байгуулахад Дулга овгийн зонхилогч Буман ихээхэн үүрэг гүйцэтгэжээ. Тэрээр ойрх Тэлээ аймгийг өөрийн харьяанд нэгтгэж, жужаны харьяанаас гарахын тулд тэмцэж байжээ. Тэрээр Тобагийн баруун Вэй улсад элч зарж ургийн холбоо тогтоох гэж ихээхэн бэлэг хүргэсэн нь гадаад байдлаа бэхжүүлж хүчирхэг түшүгтэй болох арга хэмжээ байжээ.



Бумангийн санаа нь баруун Вэй улсын жужаныг дотор талаас нь бутаргах бодлоготой нийцсэн учир Бумантай холбоо тогтоон гүнжээ бэр болгон 551 онд ар халхад ирүүлжээ. Буман бүх байдлаа бэхжүүлсэний үндсэн дээрээс МЭ 552 онд "төмөрчдын их бослогыг" хииж жужаны үндсэн хүчийг бут цохижээ.

Буман жужаны захиргаанд байсан овог аймгуудыг өөртөө нэгтгэн түрэгийн(түрүү үеийн) хаант улсыг үндэслэн байгуулж, өмнөх жужаны захирагчийн цолыг авч биеэ эл (их хаан) өргөмжилжээ.

Тус улсын нутаг дэвсгэр Бумангаас хойш Кигинь хааны үед Солонгосоос Хар тэнгис, элсэн цөлөөс Байгаль нуур хүртэл хүрч байжээ. Түрэгийн түрүү үеийн хаант улс нь МЭ 630 онд Тан улсын эрхшээлд орж доройтжээ.

МЭ VI зууны 80-аад оны үеэс түрэгүүд Тан улсын эсрэг тэмцэж, уг тэмцлыг Түрэгийн язгууртаны нэг Кутулуг, түүний зөвлөх сайд Тоньюкук нар толгойлсон байна. Тан улсын захиргаа түрэгүүдийн бослогыг дарах гэж мянга мянган шилдэг цэргээ явуулж байсан байсан боловч төдий л амжилт ололгүй харинч босогчидод бут цохигджээ. Кутудуг бослогыг ийнхүү амжилттай удирдаж 50 шахам жил Тан улсын эрхшээлд байсан Түрэг улсыг сэргээсэн байна.

Тусгаар тогтнолоо сэргээн авсан түрэгүүд МЭ VII зууны 90-ээд оны орчим Орхон голын хөвөөнд хуралдаж Култугугийг Түрэг улсын хаанд өргөмжлөн, Эльтерес "улсыг хураагч" цол нэмэн өгч Түрэг улсыг сэргээн тунхаглажээ. Түрэгийн түүхэнд Можо, Могилян нар асар их үүрэг гүйцэтгэжээ. Эдгээр хаадууд улс орноо шинэчлэн засаг захиргааны систэм, цэрэг армиа улам боловсронгуй болгожээ.

Гэвч Түрэг улс удаан насалж чадсангүй. МЭ 745 онд уйгарын босогчидод цохигдож, түрэгүүд төв азид ноёлох сууриа тэдэнд алджээ.

Түрэг улсын газрын зураг (VI-VII зуун)


Дэлгэрэнгүй...

2008/09/20

Хүннү

Монголчуудын өвөг дээдэс гэж байгаа. Хүннүтэй холбоотой олон баримт байдаг бөгөөд энд товчхон дурдъяа.
Хүннү нар бол Монголчуудын эртний удам бөгөөд Төв Азийн түүхэнд гүн ул мөрөө үлдээсэн нүүдэлчин аймаг юм. Хүннү нар нь МЭӨ III зууны үед хүчирхэгжин мандаж, Төв Азийн эртний нүүдэлчин аймгуудын дундаас анх удаа өөрсдийн төр улсыг байгуулсан билээ. МЭӨ 209 оңд Хүннү аймгуудын зонхилогч Модун шаньюй гэгч Хүннүгийн 24 аймгийг нэгтгэн захирч, Хүннү улсыг үндэслэн байгуулжээ.

Хүннүгийн төрийг барьж агсан хэсэг нь Монголчуудын өвөг учир тэдний байгуулсан төрийг Монголын нүүдэлчдийн анхны төр улс гэж үздэг. Хүннү улсын хаан Модуны өргөө нь Хангайн нуруу, Орхоны хөндийд байжээ. Модуны үед Хүннү улс ихэд хүчирхэгжин Төв Азийн нүүдэлчдийн эзэнт гүрний зиндаанд хүрч, Хятадын Хан улстай өрсөлдөн тэмцэлдэх болжээ.

Модун шаньюйд ялагдсан Хан улсын хаан Гао-ди МЭӨ 198 онд Модунтай ургийн холбоо тогтоож, найрамдлын гэрээ байгуулж байв. Уг гэрээ ёсоор Хүннү гүрэн, Хан улс хоёр бие даасан, эн сацуу хоёр эзэнт гүрэн гэдгийг харилцан хүлээн зөвшөөрсөн ажээ.

Хүннүгийн нутаг дэвсгэр нь өмнө зүг Цагаан хэрмээс умар зүгт Байгал нуур, баруун зүгт Ил Тарвагатай, дорно зүгт Солонгос хүрч байв. Хүннү гүрэн нь дотоодын тэмцэл самуун болоод Хан улсын арга явуулга зэргээс болж, МӨ 53 онд 2 хэсэг болон хуваагдаад, улмаар МӨ 93 онд Сяньбид эзлэгдэн мөхсөн байна. Хүннүгийн нийгмийн бүтцэд сурвалжит язгууртны давхраа ноёлж байсан боловч ураг төрлийн байгуулал, овог аймгийн ахлагчдын нэр нөлөө бас хадгалагдсаар байжээ. Хүннү улс нь төв, зүүн, баруун гэсэн 3 хэсэгт хуваагдаж, аравтын зохион байгуулалттай байжээ.

Улсын төв хэсгийг шаньюй өөрөө, зүүн, баруун гарыг хааны томилсон вангууд захирч байв. Вангуудад элдэв хэргэм зэрэг зүүсэн үе залгамжилсан зонхилогчид захирагдах бөгөөд тийм зонхилогч 24 байсан нь тус бүрдээ нэг түмэн морин цэрэгтэй байжээ. Түмний ноёд ажил хэргээ залгуулахын тулд аравт, зуут, мянгатын дарга нарыг томилдог ба тэдний дундаас үе залгамжлуулан ван, цэргийн томоохон дарга нарыг дэвшүүлдэг байжээ. Хүннүгийн төрийн байгууллын эл онцлог нь хожмын монгол, түрэг угсааны нүүдэлчин улсуудад уламжлагдан үлджээ.

Хүннүгийн аж ахуй, эдийн засгийн байгууллын үндэс нь бэлчээр ус, мал сүрэгт тулгуурласан нүүдлийн мал аж ахуй юм. Нүүдэлчин аймгууд тус бүр нүүдэллэн сэлгэх тусгай тогтоосон нутаг бэлчээртэй байжээ. Түүнээс гадна ан агнуур нь Хүннүгийн эдийн засагт багагүй үүрэгтэй байжээ. Хүннү улсад тариалан бас эрхэлж байжээ. Хүннү нар бөө мөргөлтэй байв. Тэнгэрийн хүү гэгддэг шаньюй өглөө наранд, үдэш саранд мөргөдөг байжээ.

Мөн язгууртнууд нь жил бүрийн хавар, намарт шаньюйн ордонд цугларч, өвөг дээдэс, тэнгэр газартаа мөргөж, тахил өргөдөг байжээ. Хүннү нар Төв азийн нүүдэлчдийн утга соёлын хөгжилд оруулсан том хувь нэмэр бол бичиг үсэгтэй болсон явдал юм. Тэрхүү бичиг нь арамей нарын бичгийг өөрсдийн хэл ярианд тааруулан нэн эртний овог аймгийн тамга тэмдэгээр баяжуулсан байжээ.

Өнөөгийн Монгол улсын нутаг нь Хүннү гүрний газар нутгийн цөм болж байсан тул хүннү нарын түүх, соёлын арвин баялаг дурсгал Монголд хадгалагдан үлджээ. Хүннүгийн эд өлгийн дурсгалын нэг онцлог бол хүн мал, араатан амьтны дүрсийг төрөл бүрийн арга барилаар, янз бүрийн эдээр дүрслэх явдал байв.

Хүннүгийн соёл нь Монгол нутаг дахь урьд үеийн хүрэл, төмрийн үеийн соёлыг уламжлан урагш ахиулж, хойч үеийнхээ нүүдэлчдийн соёлд гүнзгий ул мөрөө үлдээсэн аж. Түүнчлэн Хүннүгийн түүх, соёлын дурсгалуудад хөрш зэргэлдээ нүүдэлчид болоод Хятад, Солонгос, Дундад Ази, Грек-Бактрийн суурьшмал иргэншилтэй өргөн харилцаж явсны ул мөр хадгалагдан үлдсэн байдаг.


Дэлгэрэнгүй...